สะแก

สะแก
สมุนไพรสะแกนามีชื่อแคว้นอื่นๆว่า ขอนแข้ขอนแก่จองแข้ (แพร่),มึง(จังหวัดอุบลราชธานี),แพ่ง(ภาคเหนือ),มึง(ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ), สะเอ็ง(ภาคกึ่งกลาง),ซังมึง(เขมร-จังหวัดปราจีนบุรี)ฯลฯ
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Combretum quadrangulare Kurz

ลักษณะของสะแกเครื่องยา เมล็ดสะแกนาไม้ยืนต้นสูง 5 – 10 เมตรกิ่งอ่อนเป็นรูปเหลี่ยมใบผู้เดียวเรียงตรงกันข้ามรูปวงรี หรือ รูปไข่กลับกว้าง 3 – 8 เซนติเมตรยาว 6 – 15 เซนติเมตรดอกช่อออกที่ซอกใบรวมทั้งปลาดยอดดอกย่อยมีขนาดเล็กกลีบดอกไม้สีขาวผลแห้งมี 4 ครีบเม็ดสีน้ำตาลปนแดงรูปกระสวยมี 4 สันตามทางยาว

สรรพคุณของประโยชน์สะแก ใช้เป็นยาแก้พิษไข้เซื่องซึม(เม็ด,ราก) เม็ดมีคุณประโยชน์แก้ซางต้นตานขโมย(เม็ดแก่)ทั้งยัง 5 ส่วนมีรสเมาใช้เป็นยาแก้ซางต้นตานขโมยพุงโรก้นแฟบ(อีกทั้งต้น) ต้นแล้วก็ใบใช้ปรุงเป็นยารักษาโรคมะเร็งด้านในต่างๆ(ต้น,ใบอ่อน)เม็ดมีคุณประโยชน์แก้มะเร็ง (เม็ดแก่)ส่วนรากมีคุณประโยชน์เป็นยาแก้มะเร็งที่ตับปอดไส้กระเพาะรวมทั้งกระเพาะปัสสาวะ(ราก) ช่วยแก้บิดมูกเลือด(ใบอ่อน) ช่วยแก้เสลด(ราก) ช่วยแก้ไข้สันนิบาต(ราก) ช่วยแก้ซูบซีด(เม็ด,ราก) ใบอ่อนมีรสฝาดเมาคุณประโยชน์เป็นยาแก้ไข้ (ใบอ่อน) เม็ดมีรสเบื่อเมานำเม็ดมาตำ(ให้ใช้เม็ดแก่ในขนาด 1 ช้อนคาว หรือ โดยประมาณ 3 กรัม หรือ ใช้เม็ดราว 15 – 20 เม็ดเอามาสับให้ถี่ถ้วน)ผสมกับไข่ทอดให้เด็กรับประทานเพียงแค่ครั้งเดียวขณะท้องว่า งเป็นยาถ่ายพยาธิไส้เดือนพยาธิตัวกลมและก็พยาธิด้ายในเด็กได้ดิบได้ดีมากมาย โดยจะใช้เวลา โดยประมาณ 3 – 4 ชั่วโมงหากไม่ถ่ายออกมาก็ให้กินยาถ่ายเอาตัวออกมา(เม็ดแก่)กระพี้มีคุณประโยชน์เป็นยาขับพยาธิด้าย(กระพี้)ส่วนรากมีรสเมาใช้เป็นยาเบื่อพยาธิเด็กฆ่าพยาธิขับพยาธิ(ราก)ทั้งยัง 5 ส่วนมีรสเมาคุณประโยชน์เป็นยาขับพยาธิในท้อง(อีกทั้งต้น) ต้นและก็รากมีรสเมามีคุณประโยชน์เป็นยาแก้คลื่นไส้เป็นเลือด(ต้น,ราก) เมล็ดแก่-ใช้ขับพยาธิไส้เดือน และพยาธิเส้นด้ายในเด็ก โดยใช้ขนาด 1 ช้อนคาว หรือ 3 กรัม ตำผสมกับไข่ทอดกินครั้งเดียว ขณะท้องว่าง